Grajewskie spotkania z historią - 11 II 2012 r.

W dniu 11 lutego w siedzibie Grajewskiej Izby Historycznej odbyło się kolejne spotkanie z cyklu „Grajewskie spotkania z historią”. Tym razem zainteresowani mogli wysłuchać dr Małgorzaty Grupy z Instytutu Archeologii UMK w Toruniu, która wygłosiła referat pt: “Prawda spod ziemi” - o konserwacji zabytków z dołów śmierci w Katyniu i Charkowie. Opowiadała ona o swoim uczestnictwie w pracach ekshumacyjnych w miejscu kaźni polskich oficerów Charkowie w latach dziewięćdziesiątych XX w. oraz o późniejszym procesie konserwacji pozyskanych w ich ramach obiektów zabytkowych.
Poza prezentacją materiału tematem spotkania była ikonograficznego zebrani mogli także obejrzeć przykłady przedmiotów wydobyte piętnaście lat temu z dołów śmierci w Starobielsku i Charkowie. Doktor Małgorzata Grupa wielokrotnie podkreślała, że jednym z głównych celów prowadzonych prac była prób ustalenia tożsamości rozstrzelanych wiosną 1941 r. oficerów. W przypadku Charkowa spośród czterech tysięcy polskich ofiar naukowcom udało się wówczas ustalić tożsamość trzystu czterdziestu osób.Świadectwem losów polskich oficerów i policjantów są przedmioty osobiste i bezcenne dziś bardzo nieliczne notatki. Wśród nich m.in. odnaleziony dziennik porucznika Alojzego Babińskiego dostarcza wiedzy o obozowym życiu polskich oficerów, bezskutecznie czekających na wolność i informację od rodzin. Jak mówiła - Jeżeli spotykam się z wdową, która ma 90 czy 92 lata i ona od nas uzyskuje dopiero po tylu latach informację, że jej mąż tam zginął. Bo w kilku przypadkach udało nam się odczytać takie informacje. Ona wiedziała, że być może na Wschodzie, ale nigdy nie dostała żadnego listu, żadnej informacji.
Wśród uczestników spotkania nie zabrakło Zofii Lenkowskiej z Grajewa, która do dnia dzisiejszego nie ma szczęścia odnalezienia śladu swoich bliskich na nieludzkiej ziemi. Jej ojciec, oficer Wojska Polskiego, został aresztowany przez Rosjan w tysiąc dziewięćset czterdziestym roku. Pani Zofia z rodziną została wywieziona na Syberię. - Po wojnie, jak powróciliśmy w '46 roku, to żeśmy poszukiwali tatusia przez Czerwony Krzyż, przez Anglię i przez jakie tylko dało się miejsca, i zawsze było tylko "zginął bez wieści" i do tej pory te "zginął bez wieści" trwa - mówi Zofia Lenkowska.
Dr M. Grupa opowiadała także o towarzyszących ekipie badawczej odczuciach a szczególnie ciężkim do określenia odczuciu „wdzięczności i opieki” ze strony spoczywających w dołach śmierci ofiar. Może m.in. dlatego mimo wielu trudności technicznych, ale też politycznych i urzędniczych ze strony ówczesnych władz ukraińskich nigdy nie wątpiła w sens tej pracy, mimo, że badania i konserwacje trwały dziesięć lat.

„Grajewskie spotkania z historią” – to projekt Grajewskiej Izby Historycznej, który został zainicjowany równo w pierwszą rocznicę jej funkcjonowania. Polega on na cyklicznych spotkaniach poświęconych szeroko rozumianej historii bliskiej i dalekiej. Naszą ideą jest, by w spotkaniach tych prowadzonych w otwartej formule uczestniczyli pasjonaci i historycy zarówno ci lokalni, jak i powszechnie rozpoznawalni w naszym kraju, którzy podzieliliby się posiadaną wiedzą i swoimi dokonaniami z wszystkimi zainteresowanymi mieszkańcami naszego miasta i regionu; Zarówno w „Gazecie Grajewskiej” jak i „Tygodniku Grajewskim” są już stałe rubryki poświęcone historii lokalnej, pora też, by ich rozwinięciem były spotkania „na żywo”, gdzie każdy z uczestników będzie mógł wziąć udział w dyskusji poświęconej poruszanym tematom.